Havacılıkta Marshalling Nedir?

📅 Yayın: Mayıs 2025  |  🔄 Son güncelleme: Mart 2026

Havalimanlarında uçakların park pozisyonuna güvenli şekilde yönlendirilmesi işlemine marshalling denir. Bu görevi üstlenen yer personeline ise marshaller adı verilir. Marshalling, uçuşun son ve en kritik aşamalarından biri olup ICAO Annex 2 standartlarıyla uluslararası düzeyde tanımlanmış evrensel sinyallere dayanır.

Marshalling Görevlisinin Rolü ve Ekipmanları

Marshaller, pilotlara görsel sinyallerle rehberlik eden yer personelinin önemli bir parçasıdır. Gündüz operasyonlarında renkli baton (wand) veya eldiven kullanılırken gece operasyonlarında ışıklı baton kullanılması zorunludur. Marshaller'ın standart ekipmanları şunlardır:

• Floresan reflektif yelek (pilotların kolayca görmesi için)
• Akustik kulaklık veya kulak koruyucu (motor gürültüsüne karşı)
• Gündüz için renkli baton veya eldiven
• Gece veya düşük görüş koşulları için ışıklı baton

Marshaller, sabit kanatlı uçaklarda her zaman uçağın sol tarafında, pilotun görebileceği konumda durur. Temel kural basittir: pilotu göremiyorsanız, pilot da sizi göremiyordur.

ICAO Marshalling Sinyalleri

Aşağıdaki sinyaller ICAO Annex 2 standartlarına göre belirlenmiştir ve tüm dünyada geçerlidir. Marshaller sinyali verirken pilotla göz teması kurmalı ve sinyal tamamlanana kadar hareketi sürdürmelidir.

1. Yol Açık / Wingman Sinyali

Sağ el başın üzerinde baton yukarı gösterir, sol el baton aşağı vücuda doğru eğik tutulur. Bu sinyal kanat ucunda duran personel tarafından verilir ve uçağın o yönde güvenle hareket edebileceğini bildirir.

2. İleri Gel (Come Ahead)

Her iki kol vücuttan 90 derece yukarı kaldırılır, batonlar yukarı gösterir. Kollar göğüs hizasından başa doğru tekrarlanan hareketle ileri gelme sinyali verilir. Uçağın düz ileri hareket etmesi gerektiğini bildirir.

3. Sola Dön (Turn Left)

Sağ kol ve baton vücuttan 90 derece yatay uzatılır, sabit tutulur. Sol el ile "ileri gel" sinyali yapılır. Kolun hareket hızı pilota dönüş hızını gösterir. Pilot için sol, marshaller için sağ taraftır — karışıklığa dikkat.

4. Sağa Dön (Turn Right)

Sol kol ve baton vücuttan 90 derece yatay uzatılır, sabit tutulur. Sağ el ile "ileri gel" sinyali yapılır. Kolun hareket hızı pilota dönüş hızını gösterir.

5. Yavaşla (Slow Down)

Her iki kol aşağıda, avuçlar yere bakacak şekilde tutulur ve kollar aşağı yukarı tekrarlanan hareketle yavaşlama sinyali verilir. Hareket ne kadar yavaşsa, pilotun da o kadar yavaşlaması gerektiğini ifade eder.

6. Dur (Stop)

Her iki kol ve baton vücuttan 90 derece yanlara uzatılır ve yavaşça başın üzerinde çapraz konuma getirilir. Bu sinyal pilota tam duruş komutudur. Acil durumlarda ise kollar aniden başın üzerinde çapraz yapılır.

7. Motor Kes (Cut Engines)

El veya baton boyun hizasında yatay tutulur ve boğazı kesercesine yatay hareket yapılır. Hangi motor kesilecekse o tarafa işaret edilir.

8. Motor Çalıştır (Start Engine)

Sağ el başın üzerinde dairesel hareket yapar. Sol el aynı anda çalıştırılacak motoru işaret eder. Motorlar soldan numaralandırılır: 1 numara sol dış, 2 numara sol iç motor.

9. Geri Git (Move Back)

Her iki kol öne doğru uzatılır ve avuçlar öne bakacak şekilde öne doğru itme hareketi yapılır. Uçağın geri manevra yapması gerektiğini bildirir.

10. Takozları Yerleştir (Chocks In)

Her iki el birbirine doğru getirilir, batonlar içe doğru hareket eder. Tekerleklerin altına takoz yerleştirildiğini bildirir. Pilotun onay vermesi beklenir.

11. Takozları Çıkar (Chocks Out)

Her iki el birbirinden dışa doğru açılır, batonlar dışa doğru hareket eder. Pilotun bu sinyali onaylaması zorunludur, onay gelmeden takozlar çıkarılamaz.

12. Tamamdır / İyi Uçuşlar (All Clear)

Sağ el baş hizasında kaldırılır, başparmak yukarı gösterir. Uçağın kalkışa hazır olduğunu ve tüm yer ekipmanının çekildiğini onaylar.

Marshaller ile Pilot İletişimi

Pilotlar da cockpit'ten marshaller'a bazı sinyaller verebilir. En yaygın pilot sinyalleri şunlardır: başparmak yukarı (anlaşıldı/hazırım), avuç içi dışa doğru (dur/bekle), her iki elin parmakları kulakları kapatır pozisyonda (sesli iletişim isteği). Bu iletişim tek yönlü değil, karşılıklı bir diyalogdur.

Visual Docking Guidance System (VDGS)

Gelişen teknolojiyle birlikte büyük havalimanlarında marshaller'ların yerini dijital yanaşma sistemleri almaya başlamıştır. İstanbul Havalimanı gibi modern terminallerde pilotlar VDGS ekranından uçağın park pozisyonuna olan mesafeyi ve yönü anlık olarak takip edebilir. Ancak VDGS'nin bulunmadığı pistler, apron alanları ve küçük havalimanlarında marshalling hâlâ kritik öneme sahiptir.

Marshaller olmak için ICAO ve IATA standartlarına uygun teorik eğitim ve pratik sınav zorunludur. Yer hizmetleri kariyerini düşünüyorsanız havacılık mülakat süreçleri hakkındaki yazımıza da göz atabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Marshaller olmak için ne gerekir?

Marshaller olmak için IATA veya ICAO standartlarına uygun yer hizmetleri eğitimi almak ve pratik sınavdan geçmek gerekir. CAA tarafından onaylı bir organizasyonda eğitim almadan uçak yönlendirmek yasaktır. Eğitim sonrası floresan yelek ve baton ile görev yapılabilir.

Marshalling sinyalleri tüm dünyada aynı mı?

Temel sinyaller ICAO Annex 2 kapsamında uluslararası standarttır ve tüm dünyada geçerlidir. Ancak NATO, FAA ve ICAO arasında bazı küçük farklılıklar bulunabilir. Sivil havacılıkta ICAO standartları esas alınır.

VDGS olan havalimanlarında marshaller çalışmaz mı?

VDGS olan stand'larda marshaller gerekmeyebilir, ancak her stand VDGS ile donatılmış değildir. Ayrıca pushback, towing ve apron içi trafik yönetimi için marshaller hâlâ gereklidir. Teknoloji marshalling'i tamamen ortadan kaldırmamış, yalnızca bazı noktaları otomatikleştirmiştir.

Gece marshalling nasıl yapılır?

Gece ve düşük görüş koşullarında ışıklı baton kullanımı zorunludur. Sinyaller gündüzle aynıdır ancak görünürlüğü artırmak için hareketler daha belirgin yapılır. Marshaller'ın reflektif yeleği de gece operasyonlarında hayati önem taşır.