Airbus A320 Hidrolik Sistemi

📅 Yayın: Ağustos 2023  |  🔄 Son güncelleme: Mart 2026

A320'nin hidrolik sisteminden bahsetmek gerekirse toplamda 3 ayrı ve birbirinden bağımsız hidrolik sistemi bulunmaktadır. Bu sistemler yeşil (green), mavi (blue) ve sarı (yellow) olarak adlandırılır. Normal çalışma basıncı her üç sistemde de 3000 PSI'dır. Sistemler arasında hidrolik sıvı transferi yapılamaz — sadece güç transferi mümkündür. Bu tasarım, bir sistemin arızalanması durumunda diğerlerinin etkilenmemesini sağlar.

Yeşil Sistemin Basınçlandırılması

Yeşil hidrolik sistem, 1 numaralı motora bağlı Engine Driven Pump (EDP) ile yaklaşık 3000 PSI basınçta çalışır. Yeşil sistem şu sistemleri besler:

• İniş takımı (landing gear) açma ve kapama
• Normal fren sistemi
• Sol elevator
• Her iki aileron (mavi ile birlikte)
• Rudder
• Slat ve flap sistemleri (yeşil slat ve flapı, sarı sadece flapı besler)
• Spoiler panelleri 1 ve 5 (dış paneller)
• Sol thrust reverser
• Nose wheel steering (ön tekerlek yönlendirmesi)

Mavi Sistemin Basınçlandırılması

Mavi hidrolik sistem elektrik pompası (electric pump) tarafından basınçlandırılır. Bu pompa herhangi bir motor çalışmaya başladığında otomatik olarak devreye girer. Acil durumlarda ise Ram Air Turbine (RAT) ile basınçlandırılır. Mavi sistem şu sistemleri besler:

• Her iki elevator (yedek olarak)
• Her iki aileron (yeşil ile birlikte, sol aileronda birincil)
• Rudder
• Spoiler paneli 3 (orta panel)
• Yaw damper (üstteki)
• Acil durum jeneratörü (RAT aracılığıyla)

Mavi sistemin en kritik özelliği motora bağımlı olmamasıdır. Bu sayede her iki motorun da arızalandığı senaryolarda RAT devreye girerek temel uçuş kontrollerini sağlar.

Sarı Sistemin Basınçlandırılması

Sarı hidrolik sistem 2 numaralı motora bağlı EDP ile basınçlandırılır. Uçak yerde ve 2 numaralı motor kapalıyken elektrik pompası (electric pump) ile de basınçlandırılabilir. Ayrıca yer ekibi, el pompası (hand pump) ile kargo kapılarını açabilmek amacıyla sarı sistemi basınçlandırabilir. Sarı sistem şu sistemleri besler:

• Sağ elevator
• Rudder
• Flap sistemi (yeşil ile birlikte)
• Spoiler panelleri 2 ve 4
• Yedek fren sistemi (park freni dahil)
• Sağ thrust reverser
• Kargo kapıları
• Yaw damper (alttaki)

Power Transfer Unit (PTU)

Power Transfer Unit (PTU), yeşil ve sarı sistemler arasındaki basınç farkı 500 PSI'ı geçtiğinde otomatik olarak devreye giren çift yönlü bir güç aktarım ünitesidir. PTU'nun en kritik özelliği sıvı transferi yapmadan yalnızca güç transferi yapmasıdır — yani iki sistem arasında sıvı karışması söz konusu değildir.

Uçağa bindiğinizde duyduğunuz havlama sesinin kaynağı PTU'dur. Bu ses özellikle ikinci motor çalıştıktan sonra belirginleşir ve birkaç saniye içinde kesilir. PTU yerde ilk motor startında inhibit edilir, ikinci motor startında ise otomatik test yapılır.

PTU mavi sistemi basınçlandıramaz. Sadece yeşil ve sarı sistemler arasında çift yönlü güç transferi yapar.

Ram Air Turbine (RAT)

RAT, hem elektrik hem de hidrolik sistemlerin tamamen kaybedildiği acil durumlarda uçak gövdesinden dışarı açılarak hava akışıyla dönen küçük bir türbindir. RAT yalnızca mavi sistemi basınçlandırır ve bu sayede temel uçuş kontrollerini sağlar. RAT aşağıdaki durumlarda otomatik açılır:

• AC BUS 1 ve AC BUS 2'nin aynı anda kaybedilmesi (örneğin her iki motorun da arızalanması)

Mürettebat ayrıca hidrolik overhead panelindeki RAT MAN ON butonu ile manuel olarak da açabilir. RAT bir kez açıldıktan sonra yalnızca yerde tekrar kapatılabilir. RAT açıldığında mavi sistem basıncı normal 3000 PSI yerine yaklaşık 2500 PSI'a düşer — bu normal bir durumdur.

Rezervuar Basınçlandırması

Her üç sistemin rezervuarları, pompanın kavitasyona uğramaması için 1 numaralı motordan alınan bleed air ile otomatik olarak basınçlandırılır. 1 numaralı motorun bleed basıncı yetersiz kalırsa sistem otomatik olarak crossbleed hattından beslenir. Yüksek irtifalarda kavitasyon riski artar; rezervuar basınç kaybı nedeniyle bir sistem devre dışı kalırsa daha düşük bir irtifaya inilmesiyle sistem yeniden kazanılabilir.

Sistem Arızalarında Ne Olur?

Tek bir hidrolik sistem kaybı uçuşu ciddi ölçüde etkilemez ancak iniş kabiliyetini CAT 3 SINGLE'a düşürür. Çift hidrolik sistem kaybı ise acil durum olarak değerlendirilir — ECAM'da kırmızı LAND ASAP uyarısı görünür ve MAYDAY ilan edilmesi gerekir. Bu senaryoda uçak bakım teknisyeni açısından bilinen prosedürler hayati önem taşır.

B777 hidrolik sistemi hakkında da bilgi sahibi olmak istiyorsanız B777 Hidrolik Sistemi yazımıza göz atabilirsiniz.

Spoiler Dağılımı Hatırlatıcısı

Spoiler panellerinin hangi sistemden beslendiğini hatırlamak için yaygın kullanılan kısaltma: GYBYG — kanat kökünden kanat ucuna doğru panel 1'den 5'e: Yeşil, Sarı, Mavi, Sarı, Yeşil.

Sık Sorulan Sorular

A320'de hidrolik sıvı sistemler arasında transfer edilebilir mi?

Hayır. Hidrolik sıvı sistemler arasında kesinlikle transfer edilemez. Rezervuarlar birbirinden tamamen bağımsızdır. PTU yalnızca güç transferi yapar, sıvı transferi yapmaz. Bu tasarım olası bir sıvı kontaminasyonunun tüm sisteme yayılmasını önler.

PTU neden havlama sesi çıkarır?

PTU, yeşil ve sarı sistemler arasındaki basınç farkına otomatik tepki vererek hızla devreye girip çıkar. Bu hızlı açılıp kapanma hareketi karakteristik havlama sesine yol açar. Ses birkaç saniyede kesilir ve tamamen normaldir.

RAT her hidrolik arızada devreye girer mi?

Hayır. RAT yalnızca AC BUS 1 ve AC BUS 2'nin aynı anda kaybedilmesi durumunda otomatik devreye girer. Tek bir hidrolik sistem kaybında RAT otomatik açılmaz. Mürettebat manuel olarak da açabilir.

Yerde sarı sistemi nasıl basınçlandırabiliriz?

Motorlar kapalıyken sarı sistemi iki şekilde basınçlandırmak mümkündür: elektrik pompası (E-Pump) ile veya kargo kapısı işlemleri için el pompası (hand pump) ile. PTU sayesinde yerde sarı elektrik pompası çalıştırıldığında yeşil sistem de basınçlandırılabilir.